Misafir resepsiyonda "internet çekmiyor" dediğinde sorun genelde hatta değil; sinyalin odaya girerken kaybettiği desibelde. Koridora asılmış birkaç erişim noktasıyla 60 odalı binayı kaplamak, kâğıt üzerinde makul görünüp sahada çöken bir tasarım.
1Her duvar aynı miktarda sinyal yemez
Adadaki otellerin çoğu betonarme iskelet, tuğla dolgu; eski yapılarda oda bölmeleri de beton. Fark küçük değil: alçıpan bölme 2.4 GHz'de 3-4 dB yutar, tuğla 6-8 dB, betonarme perde 15-20 dB. 5 GHz'de bu rakamları ikiye katlayın.
Rakama dökelim. Kapının dışında -45 dBm veren cihaz, beton duvarı geçip odaya girdiğinde -63 dBm'e düşer; banyo tarafındaki köşeye bir duvar ve birkaç metre daha eklenince -75 dBm. Telefon hâlâ bağlı gösterir, çubuklar iki çizgide durur. Ama hız birkaç Mbps'e iner, video donar. Misafir buna "internet yavaş" der.
Hesaba katılmayanlar da var: banyo aynasının arkasındaki metal kaplama, gardırop kapağındaki boy aynası, minibarın gövdesi. Bunlar sinyali yutmaz, yansıtır; odada ölü nokta yaratır. Yatak başında çeken sinyal, iki metre ötedeki masada çekmeyebilir.
2Asansör boşluğu: binanın ortasındaki sinyal duvarı
Asansör kuyusu çelik ray, beton perde ve metal kabin demek; RF açısından neredeyse geçirmez. Bloğun bir tarafındaki cihaz diğer taraftaki odalara pratikte ulaşmaz; sinyal kuyudan değil, koridoru dolanıp yansıyarak gider ve o yolda ciddi kayıp yaşar.
Klasik hata şu: planda koridorun tam ortası seçilir, orası da genelde asansör sahanlığıdır. Cihaz oraya monte edilir, kat fiilen ikiye bölünür. Sahanlıkta sinyal mükemmeldir; koridorun iki ucundaki dört-beş oda sürekli şikâyet üretir. Üstüne asansör motoru ve kuyudaki frekans sürücüleri 2.4 GHz bandında gürültü basar, yakın odalarda bağlantı sebepsiz kopar.
Bloğu planda engel olarak işaretleyip iki tarafı ayrı kapsama bölgesi saymak, tek merkezî noktaya güvenmekten temiz sonuç veriyor.
3Koridordan yayın nerede yeter, nerede yetmez
Koridor tipi kurulumu tümden reddetmek gerekmiyor. Bölmeleri alçıpan, oda derinliği beş-altı metreyi geçmeyen, kapıları ahşap ve kapı altı birkaç santim boşluklu butik bir tesiste iki odaya bir cihazla makul kapsama alınır. O boşluk işe yarar; sinyalin en temiz geçtiği yer çoğu zaman orasıdır.
Şu koşullardan ikisi bir aradaysa koridor yayını yetmez: beton oda bölmeleri, sekiz metreden derin odalar, banyonun kapıya bakan tarafta olması, çelik yangın kapıları, balkonda da internet beklentisi. Sahildeki dört yıldız ve üzeri tesislerin çoğu bu tarife giriyor.
Kapasite ayrı mesele, sürekli kapsamayla karıştırılıyor. Koridordaki cihaz yirmi odayı görüyor olabilir; sinyal iyiyken bile akşam dokuzda o odalardan gelen kırk beş cihaz aynı radyoya yüklenince herkes yavaşlar.
4Oda içi erişim noktası: maliyet mi, çözüm mü
Duvar prizi tipi erişim noktaları işi kökten çözüyor. Oda girişindeki data prizinin yerine takılıyor, PoE ile besleniyor; üstünde televizyon veya laptop için bir-iki ethernet portu var. Duvar kaybı denklemden düşüyor, düşük güçte çalıştığından komşu odalarla girişim de azalıyor.
Maliyet karşılaştırması beklenenden yakın. 60 odalı tesiste koridor çözümü 20-25 cihaz ister, oda içi 60 — ama duvar prizi modelleri tavan cihazlarından ucuz. Asıl fark kablolamada: işletmedeki bir otelde her odaya CAT6 çekmek hem para hem oda kapatma maliyeti. Doğru zamanı yenileme dönemi; tadilat zaten yapılacaksa kablonun marjinal maliyeti düşük kalıyor.
Ara çözüm de var: sorunlu odalara nokta atışı oda içi cihaz, gerisi koridor düzeni. 60 odanın 12'si şikâyet üretiyorsa tamamını yenilemek yerine o 12'yi çözmek doğru karar.
5Ölçüm: tahminle değil, cihazla
Kapsama tartışması ölçümsüz sürdürülemez. Asgari donanım: bir laptop, bir survey yazılımı, kat planının ölçekli kopyası. Ölçüm oda içinde, kapı kapalıyken, en az üç noktadan alınır: giriş, yatak başı, banyo veya balkon.
Bakılacak değerler ve pratik eşikler şunlar:
Bir uyarı: ölçümü hem boş hem dolu saatte tekrarlayın. Öğlen temiz görünen kat akşam kapasite yüzünden çökebiliyor, iki tablo bambaşka müdahale gerektiriyor.
- RSSI — oda içinde her noktada -67 dBm'den iyi olmalı. -70'in altı sorunlu, -75'in altı kullanılamaz.
- SNR — 25 dB ve üzeri hedeflenir. Sinyal iyi ama SNR düşükse sorun gürültüdür; cihaz eklemek işe yaramaz, kaynağı bulmak gerekir.
- Kanal planı — 2.4 GHz'de yalnızca 1, 6 ve 11. Lefkoşa ve Girne'de otellerin bitişik olduğu bölgelerde komşu tesislerin sinyalleri de listeye düşer; bu bant çoğu zaman doymuştur.
- Gerçek hız — sinyal değeri değil, odadan yapılan ölçüm. Dolu saatte, misafirin oturduğu yerden.
6Düzeltme sırası: önce ayar, sonra donanım
Müdahalelerin ucuzdan pahalıya bir sırası var. İlk adım verici gücünü düşürmek. Evet, düşürmek. Çoğu kurulumda cihazlar maksimum güçte; telefonlar uzaktaki cihaza tutunup düşük hızda takılıyor, hücreler birbirini boğuyor. Gücü orta bandın altına çekmek hücreleri sıkılaştırır, doğru cihaza geçişi kolaylaştırır.
İkinci adım 2.4 GHz'i kısmak. Bandı tamamen kapatmak çoğu tesiste mümkün değil; eski televizyonlar, bazı oda otomasyon cihazları hâlâ oradan bağlanıyor. En düşük veri hızlarını kapatmak ve bandın gücünü 5 GHz'in altında tutmak yeni cihazları 5 GHz'e yönlendirir. Üçüncü adım montaj: tavan cihazını duvara dikey monte etmek kapsama desenini bozuyor.
Bunlar yetmezse donanım eklenir. Sıra tersine dönerse — önce cihaz, sonra ayar — tablo daha kötü olur: daha fazla girişim, daha fazla şikâyet, daha büyük fatura.
Otel internetinde en pahalı hata, ölçüm yapmadan donanım almak. Bir günlük saha çalışması sorunun nerede olduğunu gösterir, gereksiz cihaz alımını da engeller. KKTC'deki tesislerde otel internet dağıtımı ve saha ölçümü yapıyoruz; kurulumunuzun neden şikâyet ürettiğini konuşmak isterseniz bize yazabilirsiniz.