Web tasarım denince akla önce sitenin görüntüsü geliyor: renkler, yazı tipi, fotoğraflar. Görüntü işin bir parçası ama tek parçası değil. Bir sayfanın hangi bilgiyi hangi sırayla verdiği, ziyaretçinin aradığı şeye kaç tıklamada ulaştığı ve sitenin telefonda nasıl davrandığı da web tasarımın konusu. Aşağıda bir kurumsal sitenin brief’ten yayına kadar geçtiği altı adımı sırayla anlatıyoruz.
1Brief: site ne işe yarayacak
İlk adım tasarım değil, soru sormak. “Güzel bir site istiyoruz” cümlesi tek başına yön vermiyor; siteden beklenen somut sonucun ne olduğu gerekiyor. Telefon mu çalsın, teklif formu mu dolsun, ürün mü satılsın, yoksa sadece kurumsal bir referans mı olsun?
Bu adımda hedef kitleyi de netleştiriyoruz. KKTC’deki işletmelerin bir kısmında ziyaretçi ağırlıklı olarak yerel; bir kısmında ise ada dışından, turizm ya da yatırım amaçlı geliyor. İkisi aynı siteyi gerektirmiyor — dil seçimi, hangi bilginin ilk ekranda duracağı ve iletişim biçimi buna göre değişiyor.
- Siteden beklenen ölçülebilir sonuç ne?
- Ziyaretçi kim, nereden geliyor, hangi cihazı kullanıyor?
- Rakip sitelerde işe yarayan ve yaramayan ne var?
- Hangi bilgiler yasal ya da ticari olarak sayfada bulunmak zorunda?
2İçerik planı ve site haritası
Sayfalar bu adımda belirleniyor. Site haritası, hangi sayfanın var olacağını ve hangisinin altında duracağını gösteren bir liste — menünün de, adres yapısının da temeli bu.
Burada en sık yapılan hata, sayfa listesini menüye göre kurmak. Doğrusu tersi: önce ziyaretçinin aradığı konular çıkarılıyor, sayfalar ona göre kuruluyor, menü en sona kalıyor. Aksi halde her hizmet için ayrı sayfa açılması gerekirken hepsi tek bir “Hizmetlerimiz” sayfasına sıkışıyor; hem okuması zor oluyor hem arama motorunda tek tek bulunamıyorlar.
Metinlerin kim tarafından yazılacağı da bu adımda karara bağlanmalı. Projelerin gecikme sebebi çoğunlukla tasarım değil, gelmeyen içerik.
3Taslak: önce kutular, sonra renk
Renk ve fotoğraf seçmeden önce sayfanın iskeleti çiziliyor. Bu taslakta hangi bilgi nerede duracak, başlık ne kadar yer kaplayacak, buton nereye gelecek — hepsi gri kutular halinde. Amaç, düzenle ilgili kararları görsel tercihlerden ayırmak.
Taslak aşamasında değişiklik ucuz. Aynı değişiklik tasarım tamamlandıktan sonra istendiğinde, dokunulacak yer çok daha fazla oluyor. Müşteriyle asıl tartışılması gereken adım da bu; onay genelde renkli ekrana bakılarak veriliyor, oysa siteyi kullanılabilir yapan kararlar burada alınıyor.
4Görsel tasarım
İskelet onaylandıktan sonra renk paleti, yazı tipleri, boşluk düzeni ve görseller giriyor. Burada tek tek sayfa güzelleştirmek yerine bir sistem kuruluyor: başlık boyutları, buton biçimleri, kart yapıları önceden tanımlanıyor ve bütün sayfalar aynı kurallardan besleniyor.
Sistem kurmanın pratik faydası ileride çıkıyor. Altı ay sonra yeni bir sayfa gerektiğinde, sıfırdan tasarım yapmak yerine mevcut parçalar birleştiriliyor.
- Masaüstü, tablet ve telefon boyutları birlikte tasarlanır — sonradan “mobil uyumlu hale getirmek” pahalı bir yoldur
- Metin ile arka plan arasındaki kontrast okunabilirlik ölçütlerini karşılamalı
- Dokunma hedefleri parmak için yeterince büyük olmalı
- Marka kimliği varsa tasarım ondan türetilir, ondan bağımsız kurulmaz
5Kodlama ve test
Tasarım dosyası bir resim; siteyi çalışır hale getiren adım kodlama. Bu aşamada sayfa yapısı, mobil davranış, form işleyişi ve hız kurgusu oluşuyor.
Test kısmı sıkça atlanıyor ama sitenin gerçek kalitesini burası belirliyor. Farklı telefon boyutları, yavaş bağlantı, eski tarayıcı ve klavyeyle gezinme ayrı ayrı denenmeli. Kıbrıs’ta ziyaretçinin önemli bir kısmı mobil veriyle giriyor; hız testini yalnızca ofis bağlantısında yapmak yanıltıcı sonuç veriyor.
- Farklı ekran genişliklerinde sayfa düzeni bozuluyor mu?
- Görseller gereğinden büyük mü, açılma süresi kabul edilebilir mi?
- Formlar hatalı girişte anlaşılır uyarı veriyor mu?
- Klavyeyle ve ekran okuyucuyla gezilebiliyor mu?
6Yayın ve sonrası
Yayına alma tek bir işlem değil: alan adı yönlendirmesi, SSL sertifikası, eski bir site varsa adreslerinin yeni adreslere yönlendirilmesi ve arama motoruna site haritasının bildirilmesi. Eski adreslerin yönlendirilmemesi, o zamana kadar birikmiş arama görünürlüğünün bir gecede kaybedilmesi demek.
Yayından sonra siteyi kimin güncelleyeceği baştan belli olmalı. Güncellenmeyen bir site birkaç ay içinde bilgileri eskiyen, telefonu değişmiş, hizmet listesi eksik bir sayfaya dönüşüyor — teknik olarak sorunsuz ama işe yaramaz.
Web tasarım, sıralaması bozulduğunda pahalıya mal olan bir iş. Kodlamaya geçmeden önce içeriğin ve düzenin oturmuş olması, sonradan yapılacak düzeltmelerin çoğunu baştan ortadan kaldırıyor.