Otel yorumlarında "Wi-Fi çekmiyor" cümlesi, kahvaltı şikâyetinden daha sık yazılıyor. Çoğu tesiste sorun cihazların kalitesi değil: kapasite oda sayısına göre planlanıyor, cihaz sayısı hesaba hiç girmiyor. Aşağıda 60 ve 200 odalı iki tesis üzerinden hesabın nasıl çıktığına bakıyoruz.
1Önce cihazları say, odaları değil
Planlama oda sayısıyla başlamaz. Bir çift tatilci odaya en az dört cihaz sokuyor: iki telefon, bir tablet ya da dizüstü, bir akıllı saat. Çocuklu aile altıya çıkarıyor. Başlangıç için iş otelinde oda başına 2,5 cihaz, aile tatil otelinde 3,2–3,5 gerçekçi.
Sonra kimsenin saymadığı taraf var: personel telefonları, el terminalleri, kablosuz POS, yazıcılar, IPTV kutuları, kapı kilidi ağ geçitleri, IP kameralar. 60 odalı bir tesiste bunlar 25–40 cihaz eder. Misafir ağıyla aynı radyoyu paylaşıyorlarsa kapasitenin bir kısmını sessizce yiyorlar. Ayrı VLAN, ayrı SSID, mümkünse ayrı bant.
2Bağlı olmak ile trafik üretmek ayrı şeyler
Cihazların hepsi bağlı kalır, hepsi aynı anda veri çekmez. Akşam 21.00–23.00 arasında odalarda aktif oran %40–50'ye çıkıyor. Katalogda "AP başına 200 istemci" yazması sahada bir şey ifade etmiyor; kabul edilebilir bir deneyim için 5 GHz radyoda 25–30 aktif istemci makul sınır.
Hesaba girerken kullandığımız varsayımlar:
- Oda başına cihaz: iş otelinde 2,5, aile otelinde 3,2–3,5
- Doluluk: temmuz–ağustos %95 üzerinden hesapla, yıllık ortalamayla değil
- Eşzamanlı aktif oran: tepe saatte %40–50
- Erişim noktası başına aktif istemci: 5 GHz'de 25–30
- Kişi başı bant genişliği: 2–3 Mbps ortalama, tepe için 5 Mbps
- Yedek cihaz stoku: kurulu AP sayısının %5–10'u
360 odalı şehir oteli
Üç kat, katta 20 oda. 60 × 2,7 ≈ 160 misafir cihazı; %95 dolulukta 152'si bağlı. Üstüne 30 işletme cihazı. Tepe anında yaklaşık 180 bağlı istemci, bunun %45'i aktif: 80 civarı. AP başına 28 aktif istemciyle üç dört erişim noktası kapasiteyi karşılıyor.
Ama kimse dört AP ile 60 odayı kapatamaz. Belirleyici olan kapasite değil, kapsama. Koridora her dört odada bir AP koyunca kat başına 5, toplamda 15 eder; lobi, restoran, toplantı odası ve havuz için 4 tane daha. 19 AP. Bütçeyi büyüten kısım burası: hesabın kapasite ayağı ucuz, kapsama ayağı pahalı.
Uplink tarafında kişi başı 2–3 Mbps ortalamayla 150–200 Mbps yetiyor. Kullanıcı başına 15 Mbps sınır koyun ki tek bir misafir 4K yayınla hattı doldurmasın.
4200 odalı resort: 3,3 katı değil
Oda sayısı üçe katlanınca ihtiyaç üçe katlanmıyor, üstüne çıkıyor. 200 × 3,2 = 640 misafir cihazı, %95 dolulukta 608. İşletme tarafı 90. Buraya 300 kişilik bir kongre eklenince balo salonunda tek başına 350 cihaz oluyor — hepsi birkaç yüz metrekarede.
Dağılım kabaca şöyle çıkıyor: oda koridorlarında dört odada bir, 50 adet; lobi, restoranlar, havuz, plaj ve spa için 22; balo salonu için 6–8 (kanal genişliği 20 MHz, çıkış gücü düşük, mümkünse yönlü anten). Toplam 80 civarı AP. Ortalama 15 W'tan 1200 W PoE bütçesi demek bu; yani blok başına ayrı dolap.
Bakır 90 metrede biter. Bloklara yayılmış bir tesiste ana dolaptan bloklara fiber, blok içinde 4–5 kat dolabı gerekiyor. Uplink 500 Mbps–1 Gbps. KKTC'de tek hatta bağlı kalmak istemiyorsanız ikinci operatörden yedek hat ve otomatik geçiş.
5AP nereye konur
Koridor AP'si ucuz çözüm ama duvarla uğraşır. 20 cm betonarme, üstüne banyo fayansı ve ayna: 5 GHz'de 15–20 dB kayıp normal. Girne'nin taş duvarlı butik otellerinde daha da kötü. Oda içi duvar tipi AP her odaya kablo demek; yenileme projesinde mantıklı, ayakta duran binada kablolama maliyeti cihaz maliyetini geçiyor.
Pratik kurallar: AP'yi oda kapılarının hizasına, kapı önlerine yerleştirin; asansör boşluğu, yangın merdiveni ve tesisat şaftının arkasına asmayın. Katlar birebir aynıysa üst kattaki AP'leri bir oda kaydırın, dikey girişim azalır. Ercan çevresi gibi radar etkisinin görüldüğü bölgelerde DFS kanallarına güvenmeyin; radar tespitinde AP kanal değiştirir, bağlantı kopar.
6Devreye alma ve sonrası
Kurulum öncesi ölçüm iyi, dolu gün ölçümü daha iyi. Hedef, oda içinde -67 dBm ve üzeri sinyal. Minimum RSSI eşiği koyun ki misafirin telefonu iki kat aşağıdaki AP'ye yapışıp kalmasın. Yayın trafiğini de kısın; mDNS ve ARP gürültüsü kalabalık bir katta boşuna hava kaplıyor.
Bir de ada gerçeği var: arızalanan AP'nin yerine aynı model gerekiyor. Türkiye'den tedarik, kargo ve gümrükle 1–2 haftayı buluyor. Kurulu sayının %5–10'u kadar yedek tutmak, sezon ortasında bir katı sinyalsiz bırakmaktan ucuza geliyor.
Doluluk ve cihaz sayısı değiştiği sürece kapasite planı bir kere yapılıp rafa kalkmıyor; iki sezonda bir gözden geçirmek gerekiyor. Tesisin oda sayısı, kat planı ve doluluk verisiyle bu hesabı çıkarmak birkaç saatlik iş. Otel Wi-Fi altyapısı kurulumu ve ölçümü yaptığımız işlerden biri; planınıza birlikte bakabiliriz.